Welke gevolgen hebben onzakelijke leningen in familieverband

De gevolgen van het verstrekken van een onzakelijke lening door een vennootschap zijn soms groter dan vooraf gedacht. Zeker op leningen verstrekt in familieverband is de Belastingdienst extra alert op de zakelijkheid. In 2023 heeft de Advocaat Generaal aangegeven welke schenkingsaspecten aan een onzakelijke lening zitten.

De (on)zakelijke lening

Als een vennootschap leningen verstrekt onder zakelijke voorwaarden, dan behoren deze tot de ondernemingssfeer. Dit betekent dat rentebetalingen- en afwaarderingen aftrekbaar zijn van de winst. Voor dit laatste geldt dat een afwaardering op een lening in aftrek kan worden gebracht in het jaar van de waardevermindering. 

Zijn de voorwaarden niet zakelijk (bijvoorbeeld bij het ontbreken van een zakelijke rente, een aflossingsschema of zekerheden en/of indien de lening de draagkracht van de debiteur te boven gaat) dan moet op grond van rechtspraak eerst worden gekeken of het mogelijk is om zakelijkheid te creëren middels een rentecorrectie. Is dat mogelijk, dan is geen sprake van een onzakelijke lening. Kan dat niet, dan is sprake zijn van een onzakelijke lening. 

Wat is een onzakelijke lening? 

Een onzakelijke lening doet zich voor wanneer een geldlening is verstrekt onder omstandigheden en condities waartegen een onafhankelijke derde niet of enkel tegen een winstdelende rente zou hebben willen uitlenen. Het gevolg van een onzakelijke lening is dat een afwaardering op de lening niet aftrekbaar is van de winst. Het moment van verstrekken van de lening is het moment waarop beoordeeld wordt of sprake is van (on)zakelijkheid. Door onzakelijk handelen op een later moment kan een zakelijke lening echter alsnog onzakelijk worden. In familieverband is de fiscus daarop extra alert, zo blijkt uit onderstaande casus.

Voorbeeldcasus

Een vader verstrekt via zijn vennootschap een lening aan de vennootschap van zijn zoon. Een jaar na de verstrekking wordt de lening verhoogd en wordt de looptijd verlengd. Een aantal jaar later blijkt dat de lening niet kan worden terugbetaald en wordt de lening kwijtgescholden. De Belastingdienst oordeelt dat de lening op het moment van verstrekking onzakelijk was, met als gevolg dat de afwaardering op de lening niet aftrekbaar is. Daarnaast legt de fiscus twee aanslagen schenkbelasting op aan de zoon: 
  1. een aanslag in het jaar waarin de onzakelijke lening is verstrekt: de fiscus is van mening dat sprake is van een schenking ter grootte van de contante waarde van het verschil tussen de overeengekomen rente (in casu 6%) en een marktconforme rente (in casu 16%).
  2. een aanslag in het jaar dat de lening is kwijtgescholden: volgens de fiscus is sprake van een schenking onder opschortende voorwaarde in het jaar van de verhoging van de lening. De schenking is het gehele bedrag van de kwijtschelding.

Conclusie Advocaat Generaal

Advocaat-Generaal Pauwels concludeert dat een zakelijke kwijtschelding van een onzakelijke lening geen schenking is, maar dat het verstrekken van een onzakelijke lening wel kan worden aangemerkt als een schenking van vruchtgebruik door de geldverstrekker aan de geldlener. Of de Hoge Raad het standpunt van de Advocaat Generaal zal volgen is nog niet duidelijk.

Heeft u een onzakelijke lening in familieverband?

Heeft u in familieverband leningen verstrekt of ontvangen waarvan niet duidelijk is of deze wel zakelijk zijn of wilt u meer weten over dit onderwerp? Neem dan contact op met uw contactpersoon binnen BDO of met een van onze Private Client Services-specialisten.

Blijf altijd op de hoogte

Op de hoogte blijven over voor u relevante fiscaliteit? Meld u aan voor onze PCS-nieuwsbrief via deze link.